Kościół św. Katarzyny w Starogardzie Gdańskim
Kościół św. Katarzyny w Starogardzie Gdańskim jest jednym z ważniejszych obiektów sakralnych w regionie. Rzymskokatolicka świątynia, wybudowana w latach 1799–1802, łączy w sobie historię, architekturę i tradycję, a także stanowi świadectwo zmieniających się losów miasta. Do 1946 roku była to świątynia luterańska, a od 2003 roku znajduje się na liście zabytków. W artykule przybliżymy historię kościoła, jego architekturę oraz wyposażenie, a także znaczenie dla lokalnej społeczności.
Historia kościoła
Pierwsza wzmianka o kościele pod wezwaniem św. Katarzyny pochodzi z około 1470 roku. Znajdował się on wówczas przy skrzyżowaniu obecnych ulic Wodnej i Podgórnej, nad kanałem młyńskim. Budowla prawdopodobnie została wzniesiona w technice muru pruskiego. W 1557 roku na mocy dekretu króla Zygmunta II Augusta kościół został przekazany protestantom. Niestety, budynek spłonął podczas pożaru miasta w 1629 roku, a kolejne zniszczenia miały miejsce w 1642 roku. W czasie potopu szwedzkiego ocalał jako jedyny spośród lokalnych kościołów, co sprawiło, że przez pewien czas pełnił funkcję świątyni zarówno dla katolików, jak i protestantów.
Zabór pruski
Podczas zaboru pruskiego miasto doświadczyło kolejnych tragedii. Pożar z dnia 22 sierpnia 1792 roku niemal całkowicie zniszczył Starogard Gdański, dotykając również kościoła św. Katarzyny. Po tym wydarzeniu Skarb Państwa Pruskiego wsparł wspólnotę finansowo i przekazał drewno na odbudowę budynku. Nowa świątynia powstała na północno-wschodnim narożniku Rynku w latach 1799–1802 i została zaprojektowana w stylu klasycystycznym.
Dwudziestolecie międzywojenne
Po zakończeniu I wojny światowej i przyłączeniu Pomorza do II Rzeczypospolitej w 1920 roku wielu parafian narodowości niemieckiej opuściło Starogard Gdański. W ciągu następnych lat pastor Oskar Brandt oraz jego następca Bruno Wendlandt starali się utrzymać wspólnotę ewangelicką, mimo zmieniającej się sytuacji politycznej i demograficznej miasta.
II wojna światowa
W trakcie II wojny światowej pastor Wendlandt był zaangażowany w pomoc ofiarom nazistowskich prześladowań oraz starał się ratować innych duchownych. Jego działalność przyciągnęła uwagę Gestapo, co doprowadziło do jego powołania do wojska. Po wojnie kościół został przekazany nowej parafii katolickiej pw. św. Mateusza, a później uzyskał wezwanie św. Wojciecha.
Architektura kościoła
Kościół św. Katarzyny usytuowany jest w północno-wschodnim narożniku starogardzkiego Rynku i stanowi ważny punkt orientacyjny miasta. Budowla ma trzy nawy oraz strzelistą wieżę, która jest najwyższym obiektem w starej części Starogardu Gdańskiego. Kościół został zbudowany na planie prostokąta o wymiarach 31 na 15 metrów, głównie z czerwonej cegły, z częściowo otynkowanymi elewacjami.
Wyposażenie wnętrza
Wnętrze kościoła jest bogato zdobione i funkcjonalne. Na emporach znajdują się dwa poziomy z ławkami ustawionymi równolegle do ścian świątyni. Nad wejściem głównym umieszczono neoromańskie organy o 18 głosach, które zostały wykonane między 1865 a 1880 rokiem przez gdańskiego organmistrza Juliusza Witta.
Warto zwrócić uwagę na ołtarze boczne – po prawej stronie znajduje się ołtarz ku czci Matki Bożej Królowej Polski, natomiast po lewej – ołtarz św. Wojciecha. Na balustradach empor zawieszono obrazy drogi krzyżowej autorstwa Kazimierza Falkowskiego oraz liczne inne dzieła sztuki sakralnej.
Znaczenie dla społeczności
Kościół św. Katarzyny nie tylko pełni funkcje religijne, ale także stanowi ważny element kultury lokalnej społeczności starogardzkiej. Obiekt ten był świadkiem wielu historycznych wydarzeń oraz zmian zachodzących w regionie na przestrzeni wieków. Dziś jest miejscem spotkań mieszkańców oraz instytucji lokalnych, co podkreśla jego znaczenie nie tylko jako miejsca modlitwy, ale także jako centrum życia społecznego.
Zakończenie
Kościół św. Katarzyny w Starogardzie Gdańskim to nie tylko przykład architektury klasycystycznej, ale także istotny fragment historii regionu pomorskiego oraz świadek wielu wydarzeń społecznych i religijnych. Jego bogata historia oraz unikalne wyposażenie czynią go interesującym miejscem dla turystów oraz mieszkańców miasta. Dzięki wpisaniu do rejestru zabytków możliwe stało się zachowanie tego obiektu dla przyszłych pokoleń, co umożliwia dalsze odkrywanie jego wartości kulturowych i historycznych.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).