Lacka Brama w Kijowie
Lacka Brama, znana również jako Polska Brama czy Lackie Wrota, to średniowieczna brama wjazdowa, która pełniła istotną rolę w historii Kijowa. Znajdowała się w obrębie grodziska Jarosława Mądrego, będącego stolicą Rusi Kijowskiej, i prowadziła w kierunku uroczyska Ugorskie. Jej położenie w historycznym kwartale polskiej gminy kupieckiej na Lackiej Słobodzie czyniło ją ważnym punktem zarówno strategicznym, jak i handlowym. W 1686 roku Kijów został oficjalnie przyznany Rosji, co prawdopodobnie wiązało się z nadaniem nowej nazwy tej bramie – Peczerskie Wrota.
Historia Lackiej Bramy
Wczesnośredniowieczne umocnienia Kijowa należały do jednych z najbardziej potężnych na Rusi. W ramach Grodu Jarosława Mądrego powstały obwarowania, które datowane są na drugą ćwierć XI wieku. Potrójny wał z ziemi i kamienia osiągał wysokość 15 metrów i był wyposażony w kilka potężnych baszt oraz bram. Lacka Brama była jedną z trzech bram grodzisk, które zbudował Jarosław I Mądry. Po raz pierwszy została wzmiankowana w Latopisie hipackim w 1151 roku, kiedy to historyk odnotował jej spalenie podczas pożaru w styczniu 1124 roku. W tym samym roku zniszczeniu uległy także inne bramy, takie jak Żydowska, Węgierska oraz Złota.
Lacka Brama flankowała wjazd do grodziska od południowego wschodu i prowadziła do drogi prowadzącej w stronę uroczyska Ugorskie. To miejsce było związane z legendarną mogiłą Askolda oraz szlakiem wędrówki Węgrów, którzy przemieszczali się z Powołża do Halicza. Istnieje również przekaz mówiący o prawdopodobnym chrzcie Włodzimierza Wielkiego oraz jego synów w tym regionie. Przez pewien czas Lacka Brama była również znana jako brama Peczerska, ponieważ prowadziła do Ławry Peczerskiej.
Znaczenie społeczno-kulturowe
Wybór lokalizacji dla budowy Lackiej Bramy był ściśle związany z obecnością ruchliwej gminy kupieckiej oraz osady targowej nad Dnieprem. Osada ta była zamieszkana przez różne grupy etniczne, takie jak Chazarzy, Żydzi, Ormianie, Grecy, Polacy i Niemcy. Główne zajęcia ludności koncentrowały się wokół rzemiosła oraz handlu. Można przypuszczać, że druga Lacka Brama uległa zniszczeniu podczas najazdu tatarskiego w 1240 roku. Oblężenie Kijowa rozpoczęło się od ataku Mongołów pod wodzą Batu-chana.
Warto również zwrócić uwagę na wpływ polskich kupców na życie Kijowa. Od XII wieku polscy mieszczanie regularnie odwiedzali to miasto, a ich obecność stała się znaczącym elementem lokalnej kultury handlowej. Przykładem jest kościół Bernardynów oraz klasztor Dominikanów założony przez św. Jacka, które powstały na terenach kwartału kupieckiego tuż za bramą. W XIII wieku kolonia polskich kupców mogła mieć już znaczący wpływ na życie gospodarcze Kijowa.
Etymologia nazwy
Nazwa „Lacka Brama” może mieć swoje korzenie zarówno w średniowiecznej dzielnicy kupieckiej znajdującej się na Padole, jak i odnosić się do ludności lędziańskiej osadzonej przez Jarosława Mądrego w dorzeczu Rosi i Dniepru. Historyczne zapiski wskazują na znaczenie tej nazwy poprzez powiązania z wydarzeniami militarnymi z początku XI wieku, kiedy to Rurykowicze zdobyli Grody Czerwieńskie i zajęli ziemię lacką.
W późniejszym okresie lędzianie ulegli całkowitej rutenizacji pod panowaniem ruskim. Przesiedlenia ludności lędziańskiej rozpoczęły się w 1031 roku i miały istotny wpływ na rozwój etniczny tego regionu. Opisując te wydarzenia, kroniki wspominają o przejęciach terytorialnych oraz migracjach ludności, które przyczyniły się do kształtowania tożsamości Kijowa jako wielokulturowego ośrodka handlowego.
Odkrycie i współczesne znaczenie
Odkrycia archeologiczne związane z Lacką Bramą miały miejsce już w XIX wieku. Podczas prac ziemnych w 1832 roku można było jeszcze dostrzec resztki ruin tej historycznej budowli. Jednak to dopiero pod koniec lat siedemdziesiątych XX wieku wyeksponowano fundamenty bramy z okazji obchodów 1500-lecia Kijowa. W wyniku tych działań współczesny pomnik z figurą św. Michała został odsłonięty w 2001 roku jako symbol nie tylko historyczny, ale również kulturowy miasta.
Lacka Brama jest dziś symbolem bogatej historii Kijowa oraz dowodem na wielokulturowość tego miasta przez wieki. Jej historia ilustruje znaczenie Kijowa jako kluczowego punktu handlowego oraz kulturalnego na szlaku między Wschodem a Zachodem.
Zakończenie
Lacka Brama jest nie tylko świadectwem średniowiecznej architektury obronnej Kijowa, ale także kluczowym elementem jego kulturowego dziedzictwa. Historia tej bramy pokazuje zmiany społeczne i polityczne zachodzące na przestrzeni wieków oraz znaczenie Kijowa jako miejsca spotkań różnych kultur i narodów. Odgrywała istotną rolę nie tylko jako punkt obronny, ale także jako miejsce wymiany handlowej i interakcji między różnymi grupami etnicznymi. Dziś Lacka Brama pozostaje ważnym symbolem Kijowa i przypomnieniem o jego bogatej przeszłości.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).